Đánh giá giữa kỳ dự án “Cải thiện sức khỏe bà mẹ và trẻ em dân tộc thiểu số...

Giới thiệu
Với mục đích đánh giá hiệu quả cũng như các khó khăn và vấn đề tồn tại sau hai năm triển khai dự án “Cải thiện sức khỏe bà mẹ và trẻ em dân tộc thiểu số thông qua hành vi có lợi cho sức khỏe”, cuối năm 2013, Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Y tế Cộng đồng (CCRD) đã phối hợp với Sở Y tế ba tỉnh dự án là Điện Biên, Yên Bái và Đắk Lắk thực hiện đánh giá giữa kỳ. Kết quả đánh giá là cơ sở để điều chỉnh và bổ sung các hoạt động và can thiệp tiếp theo theo hướng tập trung vào các vấn đề sức khỏe còn tồn tại của từng tỉnh nhằm phân bố nguồn lực phù hợp, đảm bảo hiệu quả và tính bền vững của dự án.
 
Phương pháp
Trong đánh giá giữa kỳ CCRD và Sở Y tế các tỉnh đã kết hợp nghiên cứu định tính và bảng kiểm của nhân viên y tế thôn bản (NVYTTB) để tổng hợp thông tin toàn diện về tình hình triển khai cũng như hiệu quả hoạt động của dự án. Cụ thể, nghiên cứu định tính sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu các đối tượng từ tuyến tỉnh đến tận thôn, bản như cán bộ dự án tỉnh, huyện, NVYTTB, nhóm đối tượng đích của dự án bao gồm phụ nữ mang thai, phụ nữ nuôi con nhỏ, người chồng và các thành viên khác trong gia đình. Phỏng vấn được thiết kế phù hợp cho từng nhóm đối tượng và tập trung vào các mục tiêu của dự án như nâng cao năng lực cho cán bộ cấp tỉnh, huyện, sự thay đổi kiến thức và thực hành của người dân về Chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em (CSSKBMTE). Bên cạnh các thông tin định tính, dự án còn thu thập các chỉ số về tình hình tử vong mẹ, trẻ em, tuổi sinh, số lần mang thai và sinh con, cân nặng trẻ khi sinh, dinh dưỡng trẻ em thông qua bảng kiểm từ NVYTTB.

Một số phát hiện chính
Nhìn chung, kết quả đánh giá cho thấy các thay đổi tích cực trong việc CSSKBMTE trên tất cả các huyện dự án tại 3 tỉnh. Hơn nữa, đánh giá còn chỉ ra sự cần thiết của việc điều chỉnh can thiệp trong 2 năm cuối để đáp ứng những vấn đề sức khỏe riêng của từng tỉnh. Cụ thể:  

Tỉnh Điện Biên: Thay đổi lớn nhất là tỷ suất tử vong mẹ giảm rõ rệt ở cả 2 huyện dự án, từ 2.000 xuống 83/100.000 trẻ đẻ sống tại Điện Biên Đông và từ 1.000 xuống 117 /100.000 trẻ đẻ sống tại Mường Chà. Tử vong trẻ em dưới 1 tuổi cũng đều giảm ở cả 2 huyện dự án. Tỷ lệ phụ nữ được cán bộ y tế đỡ đẻ tăng, tuy nhiên tỷ lệ đẻ tại nhà vẫn ở mức cao. Theo kết quả phỏng vấn sâu, có được những chuyển biến như vậy là do trong 2 năm triển khai dự án các cán bộ CCRD đã phối hợp chặt chẽ với Sở Y tế tỉnh và Trung tâm Y tế 2 huyện thúc đẩy công tác truyền thông trực tiếp tại hộ gia đình của đội ngũ NVYTTB, góp phần đáng kể vào sự cải thiện về kiến thức và cách CSSKBMTE đặc biệt của đồng bào dân tộc H’Mông. Mặc dù vậy, trong giai đoạn tiếp theo dự án cần đẩy mạnh các hoạt động để cải thiện hơn nữa vấn đề tử vong mẹ và tử vong trẻ em dưới 1 tuổi do nhiễm khuẩn hô hấp cấp và sinh non, cũng như tình trạng đẻ tại nhà.

Tỉnh Yên Bái: Đa số các chỉ số của dự án đều được cải thiện so với đầu kỳ như tỷ suất tử vong trẻ em dưới 1 tuổi ở hai huyện dự án giảm chỉ còn bằng 25-60% so với đầu kỳ, tỷ lệ tiêu chảy ở trẻ em giảm trung bình 6%, tỷ lệ đẻ tại nhà giảm 6,9% ở Lục Yên và 13,2% ở Văn Yên, tỷ lệ phụ nữ đẻ được cán bộ y tế đỡ tăng và đạt trên 93%. Có được những thay đổi trên không thể phủ nhận hiệu quả kết hợp của các hoạt động truyền thông thay đổi hành vi đa dạng, đặc biệt là các sáng kiến thu hút sự tham gia của cộng đồng như biểu diễn văn nghệ - hoạt động được chính quyền và người dân địa phương ủng hộ và hưởng ứng mạnh mẽ. Bên cạnh đó, chỉ số về suy dinh dưỡng trẻ em của 2 huyện vẫn còn cao, ở mức trên 20%. Đây sẽ là lĩnh vực dự án tập trung can thiệp trong 2 năm tới.

Tỉnh Đắk Lắk: Các chỉ số như tỷ lệ sinh tại nhà, tỷ lệ trẻ sinh nhẹ cân, tỷ lệ phụ nữ đẻ được cán bộ y tế đỡ, tỷ lệ suy dinh dưỡng được cải thiện đáng kể. Đặc biệt, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi ở Krông Bông giảm từ 29,1% xuống 23,3% và Easup giảm từ 24,4% xuống 19,9%. Có được những chuyển biến trên theo nhận định của cả lãnh đạo và người dân là do việc tăng cường tần suất truyền thông qua loa đài, thăm hộ gia đình, biểu diễn văn nghệ và đặc biệt là các hoạt động bổ trợ cho truyền thông như hỗ trợ sữa cho trẻ suy dinh dưỡng, tín dụng vi mô. Tuy đã có nhiều cải thiện tích cực, tỉnh Đắk Lắk vẫn cần nỗ lực tiếp tục giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng và giảm tử vong trẻ em dưới 1 tuổi, đặc biệt là tại huyện Krông Bông.

Một điểm chung ở cả 3 tỉnh là nhận thức cũng như sự tham gia và cam kết của chính quyền địa phương các cấp và những người có uy tín tại cộng đồng đã được nâng lên rõ rệt. Điều này không chỉ thể hiện hiệu quả của hoạt động nâng cao năng lực của dự án mà còn cho thấy những dấu hiệu khả quan về tính bền vững của dự án khi chính quyền và cộng đồng đều dành mối quan tâm đặc biệt cho vấn đề CSSKBMTE tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tới đầu trang

Nhiệm vụ của CCRD là góp phần vào sự phát triển và công bằng của các chương trình chăm sóc sức khỏe và phát triển xã hội cho người dân Việt Nam thông qua cách tiếp cận nâng cao kiến thức.

A sky of love